Geleneksel Türk çini ve porselen sanatını canlandırmak amacıyla 1890’lı yılların başında, Sultan II. Abdülhamid (1876-1909) tarafından Yıldız Sarayı’nın bahçesine “Yıldız Çini Fabrika-i Hümâyûnu” adıyla bir porselen fabrikası kurulmuştur. 1894 yılındaki depremde büyük ölçüde zarar gören fabrika, aynı yıl içinde İtalyan Mimar Raimondo D’Aronco’ya yeniden yaptırılmıştır.

Avrupa saraylarına bağlı porselen işletmeleri emsalinde Saray’a bağlı bir birim olarak kurulan bu fabrikayla saray ve kasırların porselen ihtiyacının karşılanması, ayrıca üretilen porselen eşyaların dünyaya Osmanlı ve Sultan II. Abdülhamid kimliğiyle tanıtılması hedeflenmiştir.

Fabrikanın ürün yelpazesi büyük boyutlu dekoratif vazolardan sofra porselenlerine, kahve ve yazı takımlarına kadar yayılmıştır. Ürünler öncelikli olarak son dönem saray, köşk ve kasırların dekorasyonunda yer almış; bazı özel parçalar yabancı hanedanlara armağan olarak sunulmuştur. Yıldız Çini Fabrika-i Hümâyûnu’nda üretilen eserlerin tümünde fabrikanın orijinal amblemi olan ay-yıldız damgası bulunmaktadır. Damganın hemen altında, fabrikanın kuruluş yılı ve eserin hangi yılda üretildiği yazılıdır. Yıldız porselenlerinde görülen natüralist üslupta yapılmış, dönemin mimarisini ve çevre düzenlemesini tasvir eden eserler eşsiz bir belge niteliği taşımaktadır.

1909’da Sultan II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesiyle üretimi durdurulan fabrika, 1910 yılında Müze-i Hümâyûn Müdürlüğüne bağlandıktan sonra Osman Hamdi Bey’in girişimleriyle yeniden üretime geçmiş ve 1920 yılında İstanbul’un işgal edilmesine dek faaliyetini sürdürmüştür. 1959 yılında Sümerbank’a devredilerek “Yıldız Porselen Sanayi Müessesesi” adını alan fabrikada yemek takımları, duvar panoları ve dekoratif ürünlerin üretimine başlanmıştır. 1994’te Sümer Holding’in özelleştirilmesinin ardından 1995 yılında TBMM Millî Saraylar Daire Başkanlığı’na, 2018 yılında ise T.C. Cumhurbaşkanlığı bünyesindeki Millî Saraylar Başkanlığına bağlanmıştır.

Yıldız Çini ve Porselen Fabrikası, müze-fabrika kimliğiyle bir yandan günümüz insanının beğenisine yönelik porselen eşya üretimini sürdürürken öte yandan geleneksel motiflerden esinlenerek yaptığı duvar tabakları, şekerlik, vazo, kahve-çay takımları gibi ürünlerle bir dönem estetiğinin daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlayacak projeler geliştirmektedir. Bu nadide eserler, Fabrika Mağazası ve Millî Saraylar mağazalarında satışa sunulmuştur.

Yıldız Çini ve Porselen Fabrikası ( El-Dekor Bölümü)