Tarihe Açılan Tünel; Beylerbeyi Sarayı Tarihî Tüneli

10.10.2019

Saray Kapılarına Varan Bir Geçit


19. yüzyıl Osmanlı saraylarından Beylerbeyi Sarayı, bugünkü hâlini ikinci kez 1863-65 yıllarında Sultan Abdülaziz tarafından yeniden inşa ettirilmesiyle kazanmıştı. Öncesinde II. Mahmud Dönemi’nde ahşap ağırlıklı olan sarayın geçirdiği yangın, sağlamlaştırma ve genişletme istekleri bu dönüşümü gerektirmişti. Tekrar inşa edilmeden önce tamamı yıkılan binanın ilk hâlinden kalan yapılardan biri de 1829-32 yılları arasında II. Mahmud tarafından yaptırılmış Tarihî Tünel’dir.   


Semtler ve Sarayın Bağlantı Yolu 


Osmanlı Dönemi’nde sarayı ana yoldan ayırabilmek için inşa ettirilen Tarihî Tünel, uzunca bir süre karayolu bağlantısı olarak da kullanılmıştır. Cumhuriyet döneminden başlayarak 1973 yılına kadar Üsküdar ile Beylerbeyi arasını bağlayan 230 metre uzunluğundaki tünel, Boğaziçi Köprüsü’nün inşaatının ardından 1975 yılında trafiğe kapatılmıştır. 

Beylerbeyi Sarayı Tarihî Tüneli, içinde bulunan tarihî çeşmeleri ve saray içinde Selamlık Bahçe ve Harem Bahçe’ye açılan kapılarıyla da önemli olmuştur. Yıllar boyunca saraya giriş yolu olarak kullanılan tünelin içindeki çeşmeler, II. Mahmud tarafından yaptırılmıştır. Som ak mermerden yaptırılmış olan bu çeşmeler, saray yapılarında görülen diğer çeşme, sebil, havuz ve hamamlarda olduğu gibi Osmanlı saray yaşamında ve toplum kültüründe suyun yeri ve önemini göstermektedir. Biri tünele girmeden hemen önce solda öteki tünel orta bölgesinde sol cephede kalmaktadır. Üzerinde dönemin ünlü hattatı Yesârizade Mustafa İzzet’in işlediği, yine dönemin önemli şairlerinden Hilmi’ye ait mısralar yer alan orta bölgedeki çeşmenin yan tarafında sarayın içine, dördüncü bahçe setine çıkan bir kapı bulunmaktadır. 


Pâdişâh-ı pür-himem Sultân Mahmûdü’l-hısâl

Yapdı zîbâ çeşme-i dilcû-ter-i lezzet-resân


Menbaı Firdevs-i a’lâdır misâl-i selsebîl

Cüz-i iksîr-i hayât olmuş mizâcında nihân


Gevher-i târîhi mervîdir Hızır’dan Hilmiyâ

Cedvel-i âb-ı hayâtı kıldı Mahmûd Hân revân


İyiliksever padişah, huyu suyu övgüye değer Sultan

Güzel bir çeşme yaptı suyu lezzetli, görmek ister her can


Kaynağı, selsebil gibi, sanki Firdevs Cenneti

İçine hayat iksirinden birkaç damla gizlenmiş, tut ki can


Ey Hilmi, tarihinin cevheri Hızır’dan rivayet olunmuştur

“Âb-ı hayat kanalını akıttı Mahmud Han”

Benzer İçerikler