Beylerbeyi Sarayı ve Heykelini Yaptıran İlk Padişah Sultan Abdülaziz

9.10.2019

Sanatı Seven ve İcra Eden Bir Padişah


Beylerbeyi Sarayı’nı inşa ettiren 32. Osmanlı padişahı Sultan Abdülaziz, sanata olan ilgisiyle bilinen bir hükümdardı. Sarayın iç süslemeleri için desenler çalışması, musiki alanında besteler üretmesi, sarayda sahne sanatları etkinliklerine verdiği önem Sultan Abdülaziz’in sanatın her alanına karşı ilgi duyduğunu, severek takip ve icra ettiğini göstermektedir.

19. yüzyılda, Osmanlı Sarayı’nın batıya açıldığı dönemde seyahat amacıyla yurt dışına çıkan ilk padişah da kendisi olmuştur. Sanata ve yeniye olan ilgi ve merakı, inşa ettirdiği Beylerbeyi Sarayı’nın mimarisinden gündelik pratiklerine kadar kendini gösterir. Yabancı konukların ağırlandığı Beylerbeyi Sarayı, bu yenilik ivmesinin vücut bulduğu yapılardandır. 

Yeniliklerin Padişahı ve At Üstünde Abdülaziz Heykeli


1867 yılında Fransa’da gerçekleştirilen bir uluslararası fuara katılan Sultan Abdülaziz, bu ziyaret sonrası batı usulü protokol, mekân düzenlemesi gibi konularda yeniliklere açık olmuş ve desteklemiştir. İlklerin padişahı diyebileceğimiz Sultan Abdülaziz, Avrupa seyahatinden dört yıl sonra  yine bir ilke imza atmıştır. Daha önce birçok padişahın plastik sanatlara ilgisi olmuşsa da heykel sanatı dinî sebeplerle kabul görmemiştir. Sultan Abdülaziz ise 1871 yılında sipariş ile kendi heykelini yaptırmak istemiştir. 


1871’te Floransalı sanatçı C. F. Fuller tarafından tasarımı gerçekleştirilen heykelin döküm işlemi 1872’de Münih’te gerçekleştirilmiştir. Sultan Abdülaziz, tunçtan yapılan heykelinde gerçek boyutta ve at üstünde tasvir edilmiştir. Padişahın hükümdarlığı süresince önce Dolmabahçe, ardından Topkapı Sarayı’na nakledilen heykel, Beylerbeyi Sarayı’nda havuzlu salonun kara tarafında ziyarete açıktır. 

Sultan Abdülaziz, kendi heykelini yaptırdıktan sonra heykel sanatına ilgi göstermeye devam etmiş, sarayın bahçesinde çeşitli noktalara yerleştirilmek üzere onlarca hayvan heykeli  yapılmasını istemiştir. Yeniliklerin ve sanatın yanında olan Sultan Abdülaziz’in usta heykeltraşlara yaptırdığı heykellerin bir kısmı bugüne ulaşmıştır. Ondan sonra Osmanlı Dönemi boyunca hiçbir padişah heykelini yaptırmamıştır. Bu durum, Sultan Abdülaziz’i Osmanlı Devleti ve heykel sanatı ilişkisinde ilk olmanın yanı sıra tek kişi de yapmaktadır.