SOFRA TAKIMLARI


Milli Saraylar Koleksiyonu’nda zarafet ve kalitesiyle önemli bir yere sahip olan Porselen Sofra Takımları, porselen yemek takımları, çay ve kahve takımları, kupalar, sahanlar, aşurelikler gibi öğelerden oluşmaktadır. Büyük çoğunluğu 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başına tarihlenen bu eserler Türk, Avrupa ve Uzakdoğu porselenleri olarak üç gruba ayrılmaktadır. Porselen sofra takımlarının büyük bir kısmı Avrupa’nın Limoges, Sevres, Meissen gibi seçkin markalarının Türk beğenisine uygun, Osmanlı pazarı için ürettiği porselenlerden oluşmaktadır. Bu eserler, elçiler vasıtasıyla hediye olarak veya Osmanlı İmparatorluğu’nun siyasi, kültürel, ekonomik ilişki içinde olduğu Fransa, Almanya ve İngiltere gibi Avrupa ülkelerinden özel siparişle satın alınma yoluyla Saray’a girmiştir. Sultan II. Abdülhamid (1876- 1909)’in emriyle 1890–1892 yılları arasında Yıldız Sarayı’nın dış bahçesine inşa edilen Yıldız Fabrika-ı Hümâyûnu Avrupa’daki porselen sanayiinin ülkeye getirilmesi ve Türk çini ve porselen geleneğinin yeniden canlandırılmasında önemli rol oynamıştır. Fabrikanın üretimleri arasında daha çok duvar tabağı ve vazo gibi dekoratif amaçlı eserlerin yanı sıra yemek, çay ve kahve takımları ve sahanlar da bulunmaktadır.


Milli Saraylar Koleksiyonu’nda bulunan sofra malzemelerinin bir bölümünü, gümüş, gümüş kaplama, gümüş üzerine altın kaplama veya diğer metal alaşımlarından üretilmiş sofra araç gereçleri oluşturur. Osmanlı sarayına, fonksiyonel açıdan çeşitlenmiş sofra malzemelerinin tedarik edilmesi, Osmanlı sofra adabının geleneksel özelliklerinin ( yerde ve elle yemek yeme yerine alafranga usulde yani masada ve çatal bıçak kullanarak yemek yemenin) değişmesi ve yaygınlaşması ile paralellik arz eder. Söz konusu değişim özellikle yabancı diplomatların ağırlanmasında gözlemlenir. Sultan II. Mahmud Avrupa’dan gümüş sofra takımları sipariş etmiş ve bu takımlar, Osmanlı Devleti’nin Avrupa ile diplomatik ilişkilerinin yoğunlaşmasına paralel olarak, yabancı hanedan üyeleri veya diğer üst düzey misafirlerin ağırlanması esnasında, şereflerine verilen resmi ziyafetlerde (ziyafet-i seniyye) kullanılmıştır. Koleksiyon’un günümüze ulaşan parçaları çoğunlukla Fransız (Paris) merkezli olup, dönemin Avrupalı seçkinlerinin de tercih ettiği Odiot, Christofle, Henri Soufflet gibi imalatçıların imzasını taşımaktadır.


Milli Saraylar Kristal ve Cam Sofra Takımları Koleksiyonu’nda 19. yüzyıl yabancı cam sanayinin ve sanatının en ünlü üreticilerinin özel ürünlerinden oluşan eserler bulunmaktadır. Çoğunluğu Avrupa yapımı olan Koleksiyon’daki takımlar arasında o zamanlar Avusturya Macaristan İmparatorluğu topraklarında bulunan ve bugün Karlovy Vary olarak bilinen Karlsbad bölgesinde yer alan Moser ve Fransa’daki Baccarrat fabrikalarında üretilen kristaller dönemin dünyaca önemli ürünlerine örnek teşkil etmektedir. Sarayda verilen ziyafetlerde ve günlük yaşamda kullanılmak üzere tasarlanmış ve üretilmiş, zarafetleri ve parlaklıklarıyla göz kamaştıran bu takımlar arasında, punch, likör, şarap ve şampanya kadehleri, sürahiler, su ve limonata bardakları, kupalar, kaseler, şekerlikler, dondurma bardakları, bonboniyerler bulunmaktadır. Eserlerin bazılarında Sultan II. Abdülhamid (1876- 1909) ve Sultan Abdülaziz (1861- 1876)’in tuğraları ve Osmanlı Arması vardır. Çoğunluğunda kesme ve kazıma tekniklerinin kullanıldığı kristal eserlerde süsleme olarak altın yaldız, stilize edilmiş bitki ve çiçek motifleri ve geometrik geçmeler görülmektedir.




SOFRA TAKIMLARI KOLEKSİYONUNDAN SEÇMELER
Çaydanlık - 1

Çaydanlık - 1


Fransa imalatlı olup aznavur işçiliğinde yapılmıştır. Rokoko esintilidir. Şişkin gövdeli, dışa dönük ayaklı ve tepeliklidir. Kabartma kıvrımlarla süslü olan kulp kısmı iki noktada fildişi ile birleştirilmiştir. Kapak tepeliği döküm ve aplike edilmiş yaprak ve tohum formundadır. Emzikli kısmı da kabartma olarak işlenmiş stilize yapraklarla süslüdür.





Çorba Tabağı

Çorba Tabağı


Gümüş üzerine altın kaplama olarak imal edilmiş obje Sultan II. Mahmut döneminde Paris’de bulunan Odiot atölyesine sipariş verilmiştir. Milli Saraylar koleksiyonunda bulunan ve değerli metallerden imal edilen en erken tarihli sofra araç gereçlerinden biridir. Neo-klasik esintilidir. Tabak kenarları kabartma olarak işlenmiş sitlize akantus yaprakları ile çevrilidir.







Kristal Sürahi

Kristal Sürahi


Kristaldendir. Ağız kenarı altın yaldızlıdır. Üzerinde Osmanlı Arması ve Sultan II. Abdülhamid’i simgeleyen A.H. harfleri bulunmaktadır. 1893 yılında Karlsbad’da kurulan Moser Fabrikası’nın krallar ve hükümdarlar için 1907 yılında ürettiği Royal 9000 Serisinden’dir. Sultan II. Abdülhamid’in siparişi üzerine Padişah için özel olarak üretilmiştir. Taban kısmında Moser fabrikasının etiketi vardır.














Sürahi Takımı

Sürahi Takımı


1 adet sürahi ve 2 adet kadehten oluşan takım 1765 yılında Paris’te kurulan Baccarat fabrikası tarafından yapılmıştır. Fransa Kralı XVIII. Loui’nin 1823 yılında Baccarat’ya kadeh takımı sipariş verdiği tarihten itibaren ülke yöneticilerinin siparişlerini üretmeye başlayan fabrika Osmanlı Padişahları’nın da dikkatini çekmiştir. İlk kez 1830 yılında saraylar için Baccarat Fabrikasına sipariş verilmiştir. Kristalden olan kadehlerin ve sürahinin ayakları çiçek biçimindedir. Takımın karın kısımlarında kazıma yöntemiyle yapılan kral tacı ve A.H. harfleri vardır. 18 ayar altından olan kadeh kapaklarının üzerinde A.H. harfleri yer almaktadır ve tepelikleri ay yıldız şeklindedir. Eserlerin kaide kısımlarında ‘Baccarat’ etiketi vardır.








Tüm Koleksiyonlar
AYDINLATMA ARAÇLARI
DEKORATİF ESERLER
HALI
HAT SANATI VE YAZI TAKIMLARI
ISITMA - ENDÜSTRİ VE MUTFAK ARAÇLARI
KİTAP
MOBİLYA
SAAT VE MÜZİK ALETLERİ
SOFRA TAKIMLARI
TABLO
TEKSTİL
Adres: TBMM Genel Sekreterliği (Milli Saraylar), Dolmabahçe Sarayı - Beşiktaş / İSTANBUL Tel: 212 236 90 00 - Faks 212 227 66 73