HALI


Milli Saraylar Halı Koleksiyonu'nun önemli bir kısmını, dönemin üslup özelliklerini büyük oranda yansıtan Hereke halıları oluşturmaktadır. Ancak saray, köşk ve kasırların inşa tarihlerinin Hereke Fabrikası'nın 1891 yılında halı üretmeye başlamasından çok önce olması, dönemin siyasî ilişkilerine dayanarak yapılmış olan alışverişler ve bugün Milli Saraylar depolarında bulunan ve depoların oluşum sürecinde yapılmış olan önemli tespitler ışığında saray, köşk ve kasırların dekorasyonundaki ilk halı örneklerinin İngiliz, Uşak ve Gördes halılarından oluştuğu görülmektedir. Fabrika’nın halı üretimine başlamasından önce, Saray için farklı yörelerden ve ülkelerden halıların satın alınmış olduğu, arşiv belgelerinden cins ve tarihlerine göre takip edilmektedir. Bunların içerisinde Frenk tanımlaması ile geçen Avrupa halıları (büyük oranda Fransız halıları), İngiliz halıları, Gördes halıları ve Uşak halıları en çok satın alınan türler arasındadır. Bunların dışında koleksiyonda, yöresel halılardan Sivas, Demirci, Kayseri, Avanos, Kırşehir, Kula halı ve seccadeleri yer almaktadır. Ayrıca, saraylara Defterdar'da bulunan Feshane Fabrikası'ndan da halı temin edilmiştir. Koleksiyonda yer alan Doğu kökenli halılar arasında, İran, Hamedan, Horasan, Şiraz, Tebriz, Keşan, Semerkand halıları da bulunmaktadır. Özellikle Semerkand halılarının çok az bulunan renk ve boyutlardaki örnekleri bugün Yıldız Şale, Dolmabahçe Sarayı ve Beylerbeyi Sarayı'nda yer alır. Bu tür halılar arasındaki Tebriz halıları, Şiraz seccadeler, Keşan halı ve seccadeler, Doğu ve Batı medeniyetlerini buluşturan “Son Osmanlı Saray ve Köşklerinin” doğu temsilcileri olarak varlıklarını sürdürmektedirler. Koleksiyondaki Avrupa kökenli halı türlerinde Fransız Aubusson, Sovonnerie halı örnekleri ile İngiliz, Brüksel, Yunanistan (1 adet) halıları bulunmaktadır. Satın alma, Hereke Fabrikası üretimi ve hediye yoluyla oluşmuş olan koleksiyon, saray ve köşkler arasında eşya hareketleri ile yer değiştirmiş, sonuç olarak bugünkü görünümünü kazanmıştır.

HALI KOLEKSİYONUNDAN SEÇMELER
Hereke halısı














Hereke Halısı


Yaklaşık 124 m2 yi bulan ölçüsü ile Dolmabahçe Sarayı’nın en büyük halısı olma özelliğini taşır.


Madalyonlu ve kabartma desenli halı tamamen Avrupa tarzında dokunmuştur. Oval madalyon, istiridye motifleri, S ve C kıvrımlarıyla, aynı rengin farklı tonlarının kullanımıyla elde edilmiş resimsel tasarımı ile halı Hereke'nin Batı’dan aldığı desenleri en iyi yansıttığı uygulamasıdır. Bazı bölümlerinde havların yüksek kesilmesiyle motifler kabartma olarak verilmiştir. Dolmabahçe Sarayı'ndaki Avrupa tarzı kabartma halıların ilk örnekleri İngiliz ve Fransız halılarıdır. Daha sonra II. Abdülhamid'in emri ile Hereke'de bunlara benzer kabartma, belgelerde geçen adı ile kadife halılar dokunmuştur. Bir köşesinde "Hereke sene 1318" yazılıdır.














Yün Hereke Halı



Yün Hereke Halı


Milli Saraylar Koleksiyonu’nun en dikkat çekici eserleri arasında Yıldız Şale1 numaralı Tören Salonu’nda yer alan, ölçü ve tasarımı ile eşsiz Hereke halısının şeması saray ressamı Emil Meinz tarafından 1898 tarihinde yapılmıştır.


Halının tasarımı tören salonunun tavan ve duvar resimleri ile birlikte çizilmiştir. Halının merkezinde elips madalyon ile birlikte toplam üç madalyonu, salonun avizelerinin izdüşümlerine denk düşürerek tasarlanmıştır. Eserin bir diğer özelliği ise gerek Yıldız Şale Tören Salonu gerekse Dolmabahçe Sarayı’nda yer alan bazı oda ve salonlarda olduğu gibi tüm zemini kaplayacak şekilde dokunmuş olmasıdır. Halının orta zemini tek parça, yan bordürler ve kule çıkmalarına denk gelen bölümleri ek olarak yapılmıştır. Ek yerleri kaliteli bir işçilik yapılarak belirsizce yerleştirilmiş ve desen bütünlüğü sağlanmıştır. Hereke Fabrikası’nın üsluplaşmış Hereke saray halıları desen ve renk özelliğindedir. Krem renkli zemin, kırmızı zeminli köşe dolguları, madalyon ve köşelerde yer alan iri rumi kıvrımları Hereke saray halılarında klasikleşmiş unsurlar olarak görülmektedir. Halının madalyonları, rozetler ve köşe dolgularında daha ziyade rumi motifleri kullanılmıştır. Oval madalyonun dört yanında rozetler yer alır. Madalyonda iri rumi kıvrımların arasında natüralist serpme çiçek motifleri yer alır. Ortadaki geniş bordür krem zemin üzerine hatayi ve Çin bulutu motiflerinden oluşmaktadır. Hatayiler bir krem ve mavi zeminli atlamalı olarak devam etmekte, araları ve kenarları Çin bulutlarıyla işlenmiş geniş rumiden oluşmaktadır. Geniş bordürün iki yanında yer alan ince bordürler kendi içinde bölümlere ayrılır. Dış bordürün ortasındaki geniş bordür rozet ve gül motiflerinden oluşur.





Tüm Koleksiyonlar
AYDINLATMA ARAÇLARI
DEKORATİF ESERLER
HALI
HAT SANATI VE YAZI TAKIMLARI
ISITMA - ENDÜSTRİ VE MUTFAK ARAÇLARI
KİTAP
MOBİLYA
SAAT VE MÜZİK ALETLERİ
SOFRA TAKIMLARI
TABLO
TEKSTİL
Adres: TBMM Genel Sekreterliği (Milli Saraylar), Dolmabahçe Sarayı - Beşiktaş / İSTANBUL Tel: 212 236 90 00 - Faks 212 227 66 73