Mobilya


Mobilyalar, fonksiyonları ve hacimleri gereği, saray, köşk ve kasırların tefrişinde ana eser grubudur. Koleksiyonu genel olarak eklektik üslupta mobilyalar oluşturmaktadır. Sultan II. Abdülhamid (1876-1909) döneminin, Art Nouveau üslûbunun yaşandığı döneme denk gelmesi ve Saray’da da bu üslûbun oldukça fazla örneğinin bulunması, bu dönemin Saray’da dönemi içerisinde yaşanmışlığı açısından önemlidir. 19. yüzyıl genel olarak incelendiğinde, bilim ve sanatta Doğu’nun Batı’dan etkilendiği gibi, Batı’nın da Doğu’dan etkilendiği görülmektedir. Batılı sanatçılar bu dönemde Oryantalist üslupta birçok sanat eseri üretmişlerdir. Bu tür üretim içerisinde mobilyalar da bulunmaktadır ve örnekleri Mobilya Koleksiyonu içerisinde yerini almıştır.

Avrupa menşeli mobilyaların temini, çoğunlukla kullanım, amaç ve yerlerine göre hususî olarak imal ettirilmesi şeklindedir. Bunu, Saray’daki Avrupa menşeli mobilyaların üzerlerinde Osmanlı Arması, tuğra, sancak, silah ve ay-yıldız gibi motifler bulunmasından anlamak mümkündür. Bazen de kataloglardan seçilerek sipariş edilip, temin etme yoluna gidilmiştir. Avrupa mobilyalarının dışında, Amerika ve Uzak Doğu’dan mobilya getirtilmiştir. Ayrıca, Avrupa’dan alınanlar arasında Uzak Doğu taklidi mobilyalar da bulunmaktadır. Saray’da kullanılan mobilyaların diğer bir kısmı, yerli üretim olanlarıdır. Bunlar, o dönemde Galata, Pera ve Nişantaşı’nda açılan Narlıyan, Psalty, Hakkı Usta, Mora Biraderler, Refik Bey Marangoz Fabrikası gibi imalâthaneler ve mağazalardan alınmıştır.

 Saray’da kullanılan ve bugün koleksiyonumuzda bulunan mobilyalardan bir kısmı ise, II. Abdülhamid devrinde Yıldız Sarayı’nda faaliyet gösteren marangoz atölyesinde (Tamirhâne-i Hümâyûn) imal edilmiş olanlardır. Padişah, şehzadeliği döneminde icra ettiği bu uğraşısını, hükümdarlığı zamanında Saray’ın içerisindeki bu atölyesinde, devlet işlerinden artakalan vakitlerinde devam ettirmiştir. Kendisinin imal ettiği mobilyaların yanında, Ressam Emil Meinz gibi Tamirhâne-i Hümâyûn’da çalışan sanatkârların elinden çıkmış mobilyalar da saraylarda kullanılmıştır. Tamirhâne-i Hümâyûn imalâtı mobilyaların büyük bölümünde süsleme unsuru olarak ay-yıldız motifleri kullanılmıştır. Bu mobilyaların üzerlerinde, Tamirhâne-i Hümâyûn imalâtı yazısı, tarih ve ustanın isminin yer aldığı damga veya metal plakalar bulunur.



      Koleksiyondan Seçmeler - Mobilya

 Orta Masası


Dolmabahçe Sarayı Harem Bölümünde Kabul odası olarak kullanılmış olan Kırmızı odadaki bağa ve pirinç malzeme ile boulle tekniğinde işlenmiş orta masası Sultan Abdülmecid tuğralıdır. Ayak üstlerinde ve tabla kenarında tuğraları çerçeveleyecek şekilde yaldızlı bronz süslemeli konturlar yer alır. Masa tablası üstünde yer alan natüralist çiçek ve yaprak motifleri, tabla oyularak yerleştirilmiş porselen parçalardır. Porselen ile dekorasyon genelde üstü resimli porselen plakaların mobilya üstünde çerçevelerle belirlenmiş alanlara yerleştirilmesi şeklindedir. Ender rastlanan bu örnekte ise porselen parçalar çiçeklerin şeklinde biçimlendirilmiş ve her bir parça kendisi için açılan yuvaya yerleştirilmiştir.

 Masa


Beyaz renkli seramik yüzeyler üzerinde, altın yaldız ve pembe renkle renklendirilmiş Rokoko süslemeler yarı kabartma olarak yer almaktadır. Sobadaki köşe geçişleri de pembe renkte uygulanmıştır. Sağ üst tarafında çekme kordonu günümüzde mevcut olmayan madeni çubuk şeklinde bir havalandırma kolu bulunmaktadır. Tepe kısmına bir akroter yerleştirilen sobanın alt fırın kısmında önde yer alan kapağı yarım daire kemerlidir.